Odalarımızın Mesleki Yeterlilik Kurumu Uygulamalarına Yönelik Görüş ve Değerlendirmeleri

–

–

-Mesleki Yeterlilik Belgesi (MYK) Bakanlık nezdinde bağlı olduğu ihtisas odası tarafından verilerek, verilen belgeler tanıtım kartı olarak bağlı olduğu ihtisas odası tarafından çift imza altına alınarak kullandırılması hem mesleğin önemini hem de müşterinin güvenini kazanılmasını sağlar.

Mesleki yeterlilik uygulamalarının etkin, şeffaf, objektif ve mevzuata uygun şekilde yürütülmesi amacıyla aşağıdaki hususların dikkate alınmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir:

• Mesleki yeterlilik süreçlerinde ilgili mevzuat, ulusal meslek standartları ve ulusal yeterliliklere uygun hareket edilmesi,
• Ölçme ve değerlendirme faaliyetlerinin adaylar arasında eşitlik ve objektiflik ilkeleri gözetilerek gerçekleştirilmesi,
• Sınav ve belgelendirme süreçlerinde görev alan personelin gerekli bilgi, deneyim ve yetkinliğe sahip olmasının sağlanması,
• Sınav uygulamalarında kullanılan araç, gereç, ekipman ve çalışma ortamlarının ilgili yeterlilikte belirtilen şartları karşılaması,
• Adayların sınav öncesinde sınavın uygulanma usul ve esasları, değerlendirme kriterleri ve hakları konusunda yeterli şekilde bilgilendirilmesi,
• Sınav sonuçlarının doğru, güvenilir ve izlenebilir şekilde kayıt altına alınması ve ilgili belgelerin mevzuatta öngörülen süreler boyunca muhafaza edilmesi,
• Sınav uygulamalarında tespit edilen uygunsuzlukların gecikmeksizin kayıt altına alınarak gerekli düzeltici ve önleyici faaliyetlerin yürütülmesi,
• Belgelendirme ve belge yenileme süreçlerinin ilgili mevzuat ve ulusal yeterliliklerde belirtilen şartlara uygun olarak yürütülmesi,
• Uygulamalarda karşılaşılan tereddüt ve farklılıkların giderilmesi amacıyla ilgili kurum ve kuruluşlarla gerekli koordinasyonun sağlanması,
• Süreçlerin düzenli olarak izlenmesi, değerlendirilmesi ve uygulamada ortaya çıkan ihtiyaçlar doğrultusunda gerekli iyileştirmelerin yapılması.

• Ulusal Meslek Standartları (UMS) ve Ulusal Yeterliliklerin (UY) hazırlanması, güncellenmesi ve uygulanması süreçlerinde; iş gücü piyasasının ihtiyaçları, teknolojik gelişmeler ve sektörel değişimler doğrultusunda çeşitli sorunlarla karşılaşılabilmektedir. Söz konusu sorunların giderilmesine yönelik olarak aşağıdaki hususların değerlendirilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.
• 1. İş gücü piyasasının ihtiyaçlarının standartlara yeterince yansıtılamaması
  Sorun: Bazı mesleklerde teknolojik gelişmeler ve iş süreçlerindeki değişimler hızlı gerçekleşmekte, mevcut UMS ve UY’lerin güncelliğini kısa sürede kaybetmesine neden olabilmektedir.
  Çözüm önerisi: Sektör temsilcileri, işverenler, çalışanlar, meslek kuruluşları ve eğitim kurumlarının sürece daha etkin katılımının sağlanması; ihtiyaç analizlerinin düzenli aralıklarla gerçekleştirilmesi ve güncelleme süreçlerinin hızlandırılması.
• 2. UMS ve UY hazırlama süreçlerinin uzun sürmesi
  Sorun: Standart ve yeterliliklerin hazırlanması, görüşe sunulması, değerlendirilmesi ve onaylanması aşamalarının uzun sürmesi, sektörün güncel ihtiyaçlarına zamanında cevap verilmesini zorlaştırabilmektedir.
  Çözüm önerisi: Hazırlama ve güncelleme süreçlerinin sadeleştirilmesi, gereksiz tekrarların azaltılması ve özellikle acil ihtiyaç duyulan mesleklerde hızlandırılmış değerlendirme mekanizmalarının oluşturulması.
• 3. Sektör temsilcilerinin katılımının yeterli düzeyde olmaması
  Sorun: UMS ve UY’lerin hazırlanmasında uygulamayı doğrudan gerçekleştiren işletmelerin ve saha çalışanlarının görüşlerinin yeterince alınmaması, ortaya çıkan standartların uygulamadaki gerçek ihtiyaçları tam olarak karşılayamamasına yol açabilmektedir.
  Çözüm önerisi: Hazırlama ve güncelleme komisyonlarında sektörün farklı büyüklükteki işletmelerini, çalışanları ve ilgili meslek kuruluşlarını temsil edecek dengeli bir katılım yapısının oluşturulması.
• 4. Sınav ve değerlendirme uygulamalarında farklılıklar yaşanması
  Sorun: Aynı yeterlilik kapsamında farklı kuruluşlar tarafından gerçekleştirilen sınavlarda uygulama ve değerlendirme farklılıkları ortaya çıkabilmektedir.
  Çözüm önerisi: Sınav uygulayıcıları ve değerlendiriciler için ortak uygulama rehberleri hazırlanması, düzenli kalibrasyon çalışmaları yapılması ve iyi uygulama örneklerinin paylaşılması.
• 5. Performans ölçme ve değerlendirme kriterlerinin uygulamada yorum farklılığına açık olması
  Sorun: Bazı yeterliliklerde başarının değerlendirilmesine ilişkin kriterlerin uygulayıcılar tarafından farklı yorumlanabilmesi, ölçme ve değerlendirme sonuçlarının karşılaştırılabilirliğini olumsuz etkileyebilmektedir.
  Çözüm önerisi: Başarı kriterlerinin daha açık, ölçülebilir ve gözlemlenebilir şekilde tanımlanması; gerekli durumlarda örnek uygulamalar, senaryolar ve değerlendirme kılavuzlarıyla desteklenmesi.
• 6. Teknolojik gelişmelerin UMS ve UY’lere zamanında yansıtılamaması
  Sorun: Dijitalleşme, otomasyon, yapay zekâ ve yeni üretim teknolojileri bazı mesleklerin görev ve beceri profillerini hızlı biçimde değiştirmektedir.
  Çözüm önerisi: Teknolojik gelişmelerin meslekler üzerindeki etkisinin düzenli olarak izlenmesi ve ortaya çıkan yeni bilgi, beceri ve yetkinliklerin UMS ve UY’lere zamanında yansıtılması.
• 7. Eğitim sistemi ile UMS/UY sistemi arasındaki uyum sorunları
  Sorun: Mesleki ve teknik eğitim programları ile ulusal yeterliliklerde tanımlanan bilgi, beceri ve yetkinlikler arasında zaman zaman uyumsuzluklar görülebilmektedir.
  Çözüm önerisi: Mesleki eğitim programlarının UMS ve UY’lerle daha güçlü şekilde ilişkilendirilmesi; eğitim kurumları, sektör ve yeterlilik sisteminin ilgili paydaşları arasında düzenli koordinasyon sağlanması.
• 8. UMS ve UY’lerin paydaşlar tarafından yeterince bilinmemesi
  Sorun: İşverenlerin, çalışanların ve adayların UMS ve UY’lerin amacı, kapsamı ve kullanım alanları konusunda yeterli bilgiye sahip olmaması uygulamanın etkinliğini azaltabilmektedir.
  Çözüm önerisi: Bilgilendirme ve farkındalık faaliyetlerinin artırılması, sektörel tanıtım toplantıları düzenlenmesi ve anlaşılır rehber dokümanlar hazırlanması.
• 9. Güncelleme ve geri bildirim mekanizmalarının güçlendirilmesi ihtiyacı
  Sorun: Uygulama sırasında ortaya çıkan sorunların ve paydaşlardan alınan geri bildirimlerin standart ve yeterliliklerin güncellenmesine yeterince hızlı yansıtılamaması.
  Çözüm önerisi: Sınav ve belgelendirme kuruluşlarından, sektör temsilcilerinden ve diğer ilgili paydaşlardan düzenli geri bildirim alınmasını sağlayacak sistematik bir mekanizma oluşturulması.
• Genel Değerlendirme
• UMS ve UY sisteminin iş gücü piyasasının ihtiyaçlarına daha etkin cevap verebilmesi için güncellik, sektör katılımı, uygulama birliği, ölçülebilirlik ve eğitim sistemiyle uyum temel öncelikler olarak ele alınmalıdır. Özellikle teknolojik ve sektörel değişimlerin hızlandığı günümüzde, standart ve yeterliliklerin belirli aralıklarla gözden geçirilmesi yerine ihtiyaç ortaya çıktığında hızlı şekilde güncellenebilmesini sağlayacak daha esnek bir yapının oluşturulması önem arz etmektedir.
• Bu kapsamda; sektör temsilcilerinin sürece aktif katılımının artırılması, uygulama farklılıklarının giderilmesi, sınav ve değerlendirme süreçlerinde ortak anlayışın geliştirilmesi ve UMS/UY’lerin eğitim-istihdam bağlantısını güçlendirecek şekilde ele alınması, sistemin etkinliğinin ve güvenilirliğinin artırılmasına önemli katkı sağlayacaktır.

Mesleki yeterlilik belgesi zorunluluğu getirilen mesleklerde uygulamanın temel amacı; iş sağlığı ve güvenliği açısından risklerin azaltılması, mesleki yeterlilik düzeyinin yükseltilmesi, nitelikli iş gücünün artırılması ve çalışma hayatında belirli bir kalite standardının oluşturulmasıdır. Bu kapsamda yapılan belgelendirme uygulamalarının, iş gücü piyasasının ihtiyaçları ve sektörlerin mevcut koşulları dikkate alınarak değerlendirilmesi önem arz etmektedir.

1. Belge zorunluluğunun işveren ve çalışanlar tarafından yeterince bilinmemesi
Belge zorunluluğu getirilen mesleklerde işveren ve çalışanların yükümlülükler konusunda yeterli bilgiye sahip olmaması, uygulamada tereddütlere ve uyum sorunlarına neden olabilmektedir. Bu nedenle özellikle yeni kapsam içine alınan mesleklerde bilgilendirme ve farkındalık faaliyetlerinin artırılması gerekmektedir.

2. Sınav ve belgelendirme hizmetlerine erişimde yaşanan sorunlar
Bazı bölgelerde yetkilendirilmiş belgelendirme kuruluşlarının ve sınav merkezlerinin yeterli sayıda bulunmaması, çalışanların sınava erişimini ve belge edinme sürecini zorlaştırabilmektedir. Bölgesel ihtiyaçlar dikkate alınarak sınav hizmetlerinin yaygınlaştırılması ve mobil sınav uygulamalarının gerektiğinde artırılması faydalı olacaktır.

3. Belgelendirme maliyetlerinin çalışan ve işletmeler üzerindeki etkisi
Belge alma ve yenileme süreçlerinde ortaya çıkan maliyetler, özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler ile düşük gelirli çalışanlar açısından yük oluşturabilmektedir. Bu nedenle belge zorunluluğunun uygulandığı sektörlerin ekonomik koşulları dikkate alınarak sınav ve belgelendirme giderlerine yönelik destek mekanizmalarının sürdürülebilir hale getirilmesi önemlidir.

4. Sınav uygulamalarında birlik ve objektifliğin sağlanması
Aynı ulusal yeterlilik kapsamında farklı belgelendirme kuruluşları tarafından gerçekleştirilen sınavlarda uygulama ve değerlendirme farklılıklarının oluşması, sistemin güvenilirliği açısından sorun teşkil edebilmektedir. Sınav uygulayıcıları ve değerlendiriciler arasında uygulama birliğinin sağlanmasına yönelik rehberlerin, örnek uygulamaların ve düzenli kalibrasyon çalışmalarının geliştirilmesi yararlı olacaktır.

5. Belge zorunluluğunun mesleğin gerçek uygulamalarıyla uyumlu olması
Belge zorunluluğu getirilecek mesleklerin belirlenmesinde yalnızca mesleğin adı değil, işin niteliği, iş sağlığı ve güvenliği açısından taşıdığı riskler, sektörel ihtiyaçlar ve mevcut istihdam yapısı birlikte değerlendirilmelidir. Uygulamanın iş gücü piyasasında gereksiz bir bürokratik yük oluşturmaması için düzenli etki analizleri yapılması uygun olacaktır.

6. Belge geçerlilik ve yenileme süreçlerinin kolaylaştırılması
Belge geçerlilik süresinin sona ermesi ve yenileme işlemleri sırasında çalışanların işlerinden ayrılmak zorunda kalması veya yeniden sınava erişimde güçlük yaşaması uygulamada sorun oluşturabilmektedir. Yenileme süreçlerinin mümkün olduğunca hızlı, erişilebilir ve çalışma hayatını aksatmayacak şekilde yürütülmesi önem taşımaktadır.

7. Denetim ve uygulama birliğinin güçlendirilmesi
Belge zorunluluğunun etkin şekilde uygulanabilmesi için denetim süreçlerinin açık, öngörülebilir ve kurumlar arasında koordineli şekilde yürütülmesi gerekmektedir. İşverenlerin yükümlülükleri konusunda açık ve anlaşılır rehberlerin hazırlanması, denetimlerde uygulama farklılıklarının azaltılmasına katkı sağlayacaktır.

* Sınav Sonuçlarının Bildirilmesi: Yetkilendirilmiş Belgelendirme Kuruluşları (YBK), bireylerin katıldığı ölçme ve değerlendirme sınavlarının sonuçlarını MYK’ye bildirmekle yükümlüdür. Belge almaya hak kazanan kişiler için MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi bu bildirim doğrultusunda düzenlenir.

* Taslak Meslek Standartlarına (UMS) Görüş Bildirilmesi: Hazırlanan Ulusal Meslek Standardı taslakları, ilgili tarafların (kamu, işçi, işveren vb.) değerlendirmesi amacıyla 1 ay süreyle görüşe sunulur ve gelen bildirimler taslağa yansıtılır.

* Taslak Ulusal Yeterliliklere (UY) Görüş Bildirilmesi: Hazırlanan Ulusal Yeterlilik taslakları da yine ilgili paydaşların değerlendirmesi için en az 1 ay süreyle görüşe açılır.

* Güncelleme ve Revizyon Taleplerinin Bildirilmesi: Yürürlükteki standartların ve yeterliliklerin dünyadaki ve teknolojideki gelişmelere uyum sağlayabilmesi için taraflardan gelen güncelleme ve revizyon talepleri alınarak süreç işletilir.

* Yabancı Belgelerin Doğrulanması: Türkiye’de çalışmak isteyen yabancı uyruklu kişilerin sahip oldukları mesleki yeterlilik sertifikalarının doğruluğunun belirlenmesi ve bildirilmesi süreçleri yürütülür.

 Yaşanan Temel Sorunlar

* Eğitim ve İş Piyasası Uyumsuzluğu: Mesleki eğitim alan bireylerin iş dünyasının güncel beklentilerini karşılayamaması.

* Kalite ve Verimlilik Kaybı: Standartların eksikliği nedeniyle üretimde ve ölçme-değerlendirmede asgari normların yakalanamaması.

* Belge Değerinin Azalması: Hak etmeyen kişilerin de belgelere ulaşabilmesi ve bu durumun belgelerin güvenilirliğini sarsması.

* İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) İhlalleri: Mesleklere özgü İSG standartlarının eksikliği nedeniyle iş sahalarında yaşanan riskler.

* Uluslararası Geçerlilik Eksikliği: Alınan belgelerin dünya genelinde kıyaslanabilirliğinin ve tanınırlığının zayıf olması.

* Deneyimlerin Resmiyet Kazanamaması: Okul dışı veya usta-çırak ilişkisiyle edinilen yetkinlikleri kanıtlayacak esnek yapıların eksikliği.

Geliştirilen Çözüm Önerileri

* Eğitim Müfredatlarının Entegrasyonu: MEB ve YÖK ile iş birliği yapılarak öğretim programlarının güncel UMS ve UY dokümanlarına göre revize edilmesi.

* Görüntü Kayıtlı ve Objektif Sınavlar: Yetkilendirilmiş Belgelendirme Kuruluşlarında (YBK) sınavların kamera kaydıyla denetlenerek şeffaflığın artırılması.

* Zorunlu Periyodik Revizyon: Teknolojik gelişmeleri yakalamak adına yürürlükteki UMS ve UY’lerin en geç 5 yılda bir güncellenmesi.

* Uluslararası Denklik (TYÇ ve AYÇ): Belgelerin Türkiye Yeterlilikler Çerçevesi (TYÇ) üzerinden Avrupa Yeterlilik Çerçevesi ile uyumlu hale getirilmesi.

* Önceki Öğrenmelerin Tanınması: Bireylerin eğitim geçmişine bakılmaksızın, performansa dayalı pratik sınavlar yoluyla tecrübelerinin belgelendirilmesi.

Mesleki Yeterlilik Belgesi zorunluluğu, iş piyasasını standardize etmek için gerekli ve vizyoner bir adımdır. Ancak uygulamanın başarısı için teorik sınavların sahadaki pratik gerçekliğe daha fazla yaklaştırılması, geçiş sürelerinin sektörel bazda esnetilmesi ve KOBİ’lere yönelik rehberlik faaliyetlerinin artırılması gerektiği değerlendirilmektedir.

Berberlik mesleğinde uzun yıllardır çalışan ve Mesleki tecrübeye sahip esnafımızın bilgi ve becerilerinin belgelendirme sürecinde dikkate alınması önemlidir. Sınav ve belgelendirme süreçlerinin esnafın çalışma düzenini aksatmayacak şekilde planlanması ve uygulamaların açık ve anlaşılır olması gerektiği değerlendirilmektedir.

Berberlik mesleğinin uygulamalı bir meslek olması nedeniyle, yeterlilik kriterlerinin sahadaki gerçek çalışma koşullarına uygun olarak belirlenmesi gerekmektedir. Sınavlarda teorik bilginin yanında uygulamalı mesleki becerilere ağırlık verilmesi ve sektör temsilcilerinin görüşlerinin alınması önerilmektedir.

Mesleki yeterlilik belgelendirmesinin mesleğin kalitesini ve hizmet güvenliğini artıracağı düşünülmektedir. Ancak uzun yıllardır mesleğini fiilen sürdüren, ustalık ve mesleki tecrübeye sahip berberlerin mağdur edilmemesi; mevcut belgelerinin ve mesleki tecrübelerinin değerlendirilmesi ve belgelendirme sürecinin kolaylaştırılması önem arz etmektedir.

-Belge zorunluluğu ve kapsamı açık şekilde belirlenmelidir.

-Esnaf ve sanatkarlara yeterli bilgilendirme ve geçiş süresi verilmeli.

-İlçe ve kırsal bölgelerde sınav imkanları artırılmalıdır.

-Uygulamalarda kurumlar arasında birlik sağlanmalıdır.

-Mesleklerin gerçek çalışma koşulları standartlara yansıtılmalıdır.

-Sınav Kriterleri uygulamaya ve mesleğin niteliğine uygun olmalıdır.

-Standartlar hazırlanırken esnaf ve sanatkarların görüşleri daha fazla alınmalıdır.

-Standart ve yeterlilikler sektör ihtiyacına göre düzenli olarak güncellenmelidir.

-Sınavlar mesleğin gerçek çalışma koşullarına uygun yapılmalıdır.

-Sınav ve belgelendirme ücretleri makul seviyede tutulmalıdır.

-Belge başvuru sürecindeki esnafa makul uyum süresi tanınmalıdır.

–

–

Kayıt dışı, eğitimsiz veya ehliyetsiz kişilerin tehlikeli işlerde çalıştırılmamasının önüne geçilerek işini kurallarına göre yapan işletmelerin hakları korunmuştur.

–

–

MYK Belgesi almak zorunda olan üyelerimizin ihtiyacı olan belgeyi MYK tarafından yetkilendirilen firmaların sınav ile yaptığı ve belgelendirmenin maliyetinin yüksek olduğu, bu belgelerin daha düşük maliyetle ve daha ulaşılabilir olması gerektiği kanısındayız.

Mesleki Yeterlilik uygulamalarında, mesleklerin fiili çalışma koşulları ve sektörel ihtiyaçların dikkate alınması önem arz etmektedir. Sınav ve belgelendirme süreçlerinin kolay, anlaşılır ve ulaşılabilir olması, çalışanların mağduriyet yaşamaması açısından faydalı olacaktır.

UMS ve UY’lerin hazırlanması ve güncellenmesi aşamasında ilgili meslek odaları ile sektör temsilcilerinin görüşlerinin alınması önemlidir. Değişen çalışma şartları ve mevzuat doğrultusunda standartların düzenli olarak güncellenmesi gerektiği değerlendirilmektedir.

Tehlikeli kimyasal madde ve makine gerektiren işlerde çalışan kişilerin, işin gerektirdiği mesleki deneyimi, bilgiyi ve kazanımı alması ve bu kazanımı bir belge ile zorunlu hale getirmesi yeterli ölçüde çalışan sağlığını ve işi yapan işletmenin haklarını korumuştur.

Döşemecilik mesleğinin uygulamalı ve el becerisine dayalı olması nedeniyle mesleki yeterlilik kriterlerinin sektörün gerçek çalışma koşulları dikkate alınarak belirlenmesi önem arz etmektedir.

Özellikle küçük esnaf ve işletmelerin belge alma süreçlerinde karşılaştıkları maliyet, sınav ve başvuru işlemlerinin kolaylaştırılması gerekmektedir.

Ulusal Meslek Standartları ve Ulusal Yeterliliklerin hazırlanmasında sahada faaliyet gösteren esnaf ve sanatkarların görüşlerinin daha fazla dikkate alınması gerekmektedir. Döşemecilik sektöründe işyerlerinin büyük bir bölümünün küçük ölçekli olması ve mesleğin usta-çırak ilişkisi içerisinde öğrenilmesi nedeniyle standartların uygulamadaki gerçek çalışma şartlarıyla uyumlu olması önem taşımaktadır.

Mesleki yeterlilik belgesinin, mesleğin niteliğinin ve hizmet kalitesinin yükseltilmesi, iş sağlığı ve güvenliği ile tüketicinin korunması açısından faydalı olduğu değerlendirilmektedir. Ancak belge zorunluluğunun uygulanmasında özellikle küçük işletmeler ve uzun yıllardır mesleğini sürdüren esnaf ve sanatkârlar açısından ortaya çıkabilecek mali ve idari yüklerin göz önünde bulundurulması gerekmektedir.

Meslek Odaları bu sistem içerisinde daha güçlü rol almalı ancak odalar ve oda çalışanları güçsüz mali yapı sebebiyle üyeleriyle yeterince ilgilenememektedir.

Ulusal Meslek Standartlarının (UMS) ve Ulusal Yeterliliklerin (UY) hazırlanması ve uygulanmasında yaşanılan tarafımıza iletilen bir sorun bulunmamaktadır.

Ancak odaların daha güçlü hale getirilmesi ve Ulusal Meslek Standartlarına uygun çalışılabilmesi üye esnafların talep ettikleri uluslararası geçerliliğe sahip belgeleri onaylayabilmesi gerekmektedir. Örneğin Apostil onayı yapabilmek.

Meslek Odaları bu sistem içerisinde daha güçlü rol almalı.20 yıllık esnaflık geçmişi olan biri ek belgelendirme maliyetleri ve zaman tasarrufu sebebiyle belgeye ulaşamayabilir. Çözüm, meslek odalarının daha görünür ve güçlü hale getirilerek MYK ile esnaf arasında denge olması sağlanmalıdır.

-Mesleki yeterlilik belgesi zorunluluğu.

-Belgelendirme süreçlerinin kolaylaştırılması.

-Sınav merkezlerinin yaygınlaştırılması.

-Denetimlerde uygulama birliğinin sağlanması.

-Belgelendirme kuruluşlarının hizmet kalitesinin artırılması.

-Teşvik ve desteklerin artırılması mesleki yeterlilik belgesi edinilmesini teşvik etmek amaçlı belge ücreti desteği yapılması.

-Sektör ihtiyaçlarının yeterince yansıtılmaması, işletme ve çalışanların görüşlerinin yeterli ölçüde alınmaması.

-Meslek tanımlarında ve kapsamlarda belirsizlik birbirine yakın meslekler arasında görev, yetki ve sorumlulukların yeterince açık olmaması.

-Belgelendirme süreçlerinin maliyetli ve zaman alıcı olması.

-Bilgilendirme ve farkındalık eksikliği.

-Esnaf ve küçük işletmelerin koşullarının dikkate alınması.

-Belgelendirme maliyetinin azalması, belge ücretleri önemli bir maliyet oluşturabileceğinden devlet desteklerinin artırılması.

-Sınav merkezlerinin yaygınlaştırılması.

-Sektör temsilcilerinin görüşlerinin alınması.

-Belge yenileme işlemlerinin kolaylaştırılması, belge süresi dolan kişilerin uzun maliyetli süreçlere maruz kalması için yenileme işleminin kolaylaştırılması.

Sorun: Fırıncılık mesleğinde usta ve eleman temininde ciddi sıkıntılar yaşanmakta olup, belgelendirme süreçlerinin Fırın işletmelerinin vardiyalı ve kesintisiz çalışma temposuna uygun esneklikte yürütülmesi gerekmektedir.

Çözüm önerimiz: İlgili kurumlar tarafından belgelendirme süreçlerinin Fırın çalışma temposuna uygun esneklikte yürütülemiyorsa, sektörümüzü temsil eden Ankara Fırıncılar Odası gerekli eğitimi ve belgelendirmeyi yapması daha doğru olacağı düşüncesindeyiz.

Sorun: Sınavların teorik kısımları, uzun yıllardır sahada pratik çalışan usta ve kalfalar için gereksiz, akademik karmaşıklık içermekte ve adaptasyon sorunu yaratmaktadır.

Çözüm önerimiz: Sınav değerlendirmelerinde Pratik/Uygulamalı performans ölçümünün ağırlığı artırılmalı, gerekirse sektörümüzü temsilen Ankara Fırıncılar Odası, Fırın çalışanlarını çalıştığı işletmelerde yerinde ve uygulamalı eğitim vermesi ve belgelendirmesi.

Sorun: Ekmek ve ekmek çeşitleri imalatı doğrudan toplum sağlığını ilgilendiren gıda güvenliği ve hijyen süreçlerini içerdiğinden, Mesleki belgelendirme zorunluluğu aşamalı ve makul geçiş süreleriyle uygulanması gerekmektedir.

Çözüm Önerimiz: Belge denetimlerinde ceza odaklı yaklaşım yerine, Fırın işletmelerine ve çalışanlarına belgelendirme bilincini kazandıracak bilgilendirme ve rehberlik odaklı bir tutum benimsenmelidir.

İnşaat sektöründe mesleki yeterlilik uygulamalarının, sektörün ve özellikle küçük ölçekli işletmelerin mevcut şartları dikkate alınarak yürütülmesi önem arz etmektedir. Uzun yıllardır fiilen mesleğini icra eden ve sektörde deneyim sahibi olan ustaların belge alma süreçlerinde tecrübelerinin dikkate alınması gerekmektedir.

Mesleki yeterlilik sınavlarının uygulamalı ve mesleğin gerçek çalışma koşullarını yansıtacak şekilde yapılması, sınav ve belge ücretlerinin esnaf ve çalışanlar açısından makul seviyelerde tutulması önemlidir. Ayrıca belge alma süreçlerinin kolaylaştırılması ve başvuru, sınav ve belge işlemlerinin mümkün olduğunca dijital ortamda hızlı şekilde yürütülmesi sektöre katkı sağlayacaktır.

İnşaat sektöründeki mesleklerin ve çalışma yöntemlerinin sürekli değişmesi nedeniyle UMS ve UY’lerin belirli aralıklarla sektör temsilcilerinin görüşleri alınarak güncellenmesi gerekmektedir. Standartların hazırlanmasında sahada faaliyet gösteren esnaf odaları, meslek kuruluşları ve sektör çalışanlarının görüşlerine daha fazla yer verilmelidir.

Özellikle küçük işletmelerde ve geleneksel yöntemlerle çalışan ustaların karşılaştığı uygulama farklılıklarının standartlarda dikkate alınması gerekmektedir. Sınavların yalnızca teorik bilgiye değil, mesleki tecrübe ve uygulama becerisine de ağırlık vermesi uygun olacaktır.

Mesleki yeterlilik belgesi uygulamasının iş sağlığı ve güvenliği ile kaliteli işçilik açısından önemli olduğu değerlendirilmektedir. Bununla birlikte, uzun yıllardır sektörde çalışan ve mesleğini fiilen icra eden ustaların belge alma sürecinde mağduriyet yaşamaması gerekmektedir.

Belge zorunluluğu getirilen mesleklerde geçiş sürecinin yeterli olması, esnaf ve çalışanlara bilgilendirme yapılması ve belge alma maliyetlerinin mümkün olduğunca azaltılması önemlidir. Ayrıca küçük işletmelerin ekonomik şartları göz önünde bulundurularak devlet destekli veya indirimli sınav ve belgelendirme imkanlarının artırılması önerilmektedir.

Mesleki yeterlilik uygulamasının kolay anlaşılır ve esnafı mağdur etmeyecek şekilde yürütülmesi ve alınan diploma ve belgelerin dikkate alınması gerekmektedir.

Sınav ve belgelendirmelerin şartları açık ve eşit uygulanması, sektördeki insanların görüşleri alınarak standartların güncellenmesi önerilmektedir.

Mesleki yeterlilik belgesi zorunluluğunun uygulanmasında esnaf ve belgelendirme süreçlerinin kolaylaştırılması gerektiği değerlendirilmektedir.

Odamız çalışma alanında yer alan “kuru kahvecilik ve kuruyemişçilik” meslek kollarındaki mesleki

yeterlilikler esasen gıda mevzuatı kapsamındaki hijyen ve sanitasyon standartlarıyla doğrudan ilgilidir.

Bu doğrultuda, esnafımızın ihtiyaç duyduğu hijyen eğitimleri ve belgelendirme süreçlerinin Halk Eğitim Merkezleri yerine Ankara Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği (ANKESOB) koordinesinde ve bünyesinde ücretsiz/maliyetsiz olarak karşılanması talep edilmektedir.

Sektörümüzde faaliyet gösteren küçük esnafımızın taze gıda işlemesi ve satışı yapması nedeniyle

mevcut gıda güvenliği ve hijyen mevzuatı kriterleri yeterli görülmektedir. Belgelendirme süreçlerinin esnafa ek mali ve bürokratik yük getirmeyecek şekilde basitleştirilmesi ve Birlik (ANKESOB) destekli ücretsiz eğitim imkanlarıyla yürütülmesi önerilmektedir.

Sektörümüzde MYK Belgesi zorunluluğu bulunmadığı ve mevcut belgelendirme/eğitim sistemleri yeterli olduğu için bu aşamada ilave bir zorunluluk getirilmesine gerek görülmemektedir. Sektöre özel yeni bir belge zorunluluğu getirilmesi durumunda ise süreçlerin esnaf mağduriyeti yaratmayacak şekilde ANKESOB tarafından ücretsiz eğitim ve belgelendirme imkanıyla desteklenmesi beklenmektedir.

a) 2021 yılında kuyum ticareti yetki belgesi alınabilmesi için sahada yaptığımız çalışmada mesleğin % 90’nın ustalık belgesinin olmadığını tespit ettik. Bu hususta kuyum ticareti yetki belgesine engel teşkil ettiğinden mesleki yeterlilik belgesi yönetmeliğini çıkarttık. Dolayısıyla bundan sonra açılacak kuyumculuk mesleğinde ustalık belgesi şartı aranmasının birliğinizce veya bağlı bulunduğumuz bakanlıkça talep edilmesini rica ederiz.

a) Devlet teşviği bulunmadığı için sınav ücreti ve belge basım ücretinin çalışan veya işveren esnaflarımız için maliyetlerinin yüksek olması. MYK’nın sınav ücretlerinde çalışma yapmasını rica etmekteyiz.

b) Belgelerin genellikle 5 yılda bir yenilenmesi gerekliliğinin bulunmasından ötürü esnaflarımız evrak takip sürecini zorlaştırmaktadır. Geçerlilik süresinin bitiminde geç kalındığında tekrar sınav ücreti ödemesi ve sınava girme zorunluluğunun bulunması. Süre ile ilgili işlemlerde esnek bir çalışma yapılmasını rica ederiz.

a) Herhangi bir görüşümüz yoktur.

Gençlere Mesleki Yeterlilik hakkında ulaşım ve bilginin yaygın olarak anlatılması.

–

Bu mesleklerde daha çok uygulamaya önem verilmeli. Bu mesleği yapan iş yerlerinde daha çok staj imkânı olmalıdır.

* Odamız bünyesindeki manavlık, balıkçılık, perakende tavukçuluk ve akvaryum/evcil hayvan ticareti yapan esnaf ve sanatkarlarımızın büyük çoğunluğu geleneksel yöntemlerle, usta-çırak ilişkisiyle çekirdekten yetişerek mesleğini icra etmektedir.

* Mesleki yeterlilik belgelendirme süreçlerindeki sınav, belge ücretleri ve bürokratik prosedürlerin küçük esnaf üzerinde ilave finansal ve idari yük oluşturmaması gerekmektedir.

* Odamız bünyesindeki sektörlere yönelik bilgilendirme seminerlerinin artırılması ve belgelendirme süreçlerinin imalat/sanayi kollarından farklı olarak perakende gıda ve canlı hayvan satışı niteliklerine uygun şekilde esnetilmesi önem arz etmektedir.

 Sorunlar:

* Mevcut standartların hazırlanma süreçlerinde saha şartlarının tam olarak yansıtılamaması.

* Teorik sınav şartlarının, esnafımızın yıllara dayanan pratik usta-çırak tecrübesi ve pratik iş yapış şekilleriyle tam uyum sağlayamaması.

Çözüm Önerileri:

* Sektörlerimizi ilgilendiren UMS ve UY güncelleme veya hazırlık komisyonlarında doğrudan

Odamız ve ilgili esnaf odası temsilcilerinin aktif katılımının sağlanması.

* Belirli bir mesleki kıdemin (örneğin 5-10 yıl) üzerindeki ustalar için pratik ve mülakat ağırlıklı, kolaylaştırılmış geçiş süreçlerinin tanımlanması

* Gıda hijyeni, soğuk zincir muhafazası, su ürünleri ve canlı hayvan bakımı/refahı gibi hassas konularda faaliyet gösteren meslek gruplarımızda nitelikli iş gücü ve standartlaşma esnafımız açısından önemlidir.

* Ancak zorunluluk kapsamına alınacak mesleklerde, esnafımızın doğrudan cezai müeyyidelerle karşılaşmaması için en az 1-2 yılı kapsayan makul bir geçiş ve uyum süreci tanınmalıdır.

* Belgelendirme ve sınav ücretlerinde teşvik edici devlet/MYK desteklerinin esnaf ve çalışanları için artırılarak devam ettirilmesi elzemdir.

–

–

1- Mesleki yeterlilik belgesinin kalfalık belgesi yoluyla alınan ustalık ve eğitici ustalık belgesinin alternatifi olmadığını aksine meslek sahiplerinin ustalık ve eğitici ustalık belgesine ulaşmalarımın daha kısa bir yolunun ol düğünü belirtiyorum.

2- Denetim eksikliğini olduğundan insanların bu belgeye yönelmediğini görülmektedir.

Mesleki Yeterlilik için girilen sınavın ücreti esnaf tarafından fazla bulunuyor.

Ustalık ve Kalfalık Belgeleri ile Mesleki Yeterlilik Belgesi arasındaki denklik sorunları.

Teorik sınavlar ustaların becerisini ölçmekte yetersiz veya gereksiz zorlukta kalıyor.

Teorik sınavlardan ziyade pratik sınavlar artırılmalı.

Belge zorunluluğu olan mesleklerde esnafa yönelik devlet teşvikleri veya sınav ücreti kısmı iadeleri olabilir.

Sınav ve belgelendirme ücretlerinde destek sağlanması önerilmektedir.

Oto bakım ve onarım sektöründeki mesleklerin uygulamadaki çalışma koşulları ve teknolojik gelişmeler dikkate alınarak yeterliliklerin düzenli olarak güncellenmesi ve sektör temsilcilerinin görüşlerinin alınması önerilmektedir.

Belge zorunluluğu getirilerek mesleklerin belirlenmesinde sektörün mevcut şartları dikkate alınmalı, esnaf ve sanatkarlara yeterli geçiş süresi tanınmalı, belgelendirme konusunda gerekli destek sağlanmalıdır.

* Geleneksel mesleklerimiz arasında yer alan simit, pide ve çörek imalatının nesilden nesile usta-çırak ilişkisiyle aktarılan köklü bir zanaat olduğu, bu doğrultuda belgeli usta istihdamı ile mesleğin asırlık geleneksel yapısının korunması arasında dengeli bir yaklaşım gözetilmesi gerektiği düşünülmektedir.

* Küçük esnaf ve zanaatkar işletmelerimizin bünyesindeki çalışanlar için belgelendirme süreçlerinin teşvik edilmesi, mesleki kalitenin yükseltilmesi açısından önem arz etmektedir.

* Sorun: Simit, pide ve çörek imalatı gibi el emeğine dayalı geleneksel üretim kollarında standart hazırlık süreçleri ile iş yerlerinin sahadaki fiili çalışma koşulları arasında zaman zaman uyumsuzluklar yaşanabilmektedir.

* Çözüm: Standartların güncellenmesi ve yeni yeterliliklerin oluşturulması aşamalarında odamız gibi doğrudan sektörün içinde yer alan meslek kuruluşlarının görüş ve saha tecrübelerine daha fazla yer verilmesi, uygulamada karşılaşılan zorlukları en aza indirecektir.

* Belge zorunluluğunun esnaf ve sanatkarlarımız tarafından doğru anlaşılması ve uygulanabilmesi amacıyla odamız üyelerine yönelik bilgilendirme ve rehberlik faaliyetleri artırılmalıdır.

* Belgelendirme sınav süreçlerinin maliyet ve zaman açısından üyelerimizi zorlamayacak şekilde, esnafın çalışma temposuna uygun pratik çözümlerle desteklenmesi beklenmektedir.

Berberlik ve kuaförlük mesleklerinde mesleki standartların oluşturulması, çalışanların bilgi, beceri ve yetkinliklerinin ölçülmesi ve belgelendirilmesi; hizmet kalitesinin yükseltilmesi, iş sağlığı ve güvenliğinin geliştirilmesi ve sektörde nitelikli iş gücünün artırılması açısından önemlidir.

Berberlik ve kuaförlük alanlarının mümkün olduğunca net ve anlaşılır biçimde ayrıştırılması, ancak ortak mesleki becerilerin de korunması, Saç ve sakal tasarımı, modern erkek bakım uygulamaları, yeni nesil saç renklendirme ve şekillendirme teknikleri gibi sektörde yaygınlaşan uygulamaların yeterliliklere gerektiğinde eklenmesi

* Hijyen, sanitasyon ve dezenfeksiyon uygulamalarının aynı ve güçlü bir yeterlilik alanı olarak ele alınması,

* Kimyasal ürünlerin güvenli kullanımı, alerji riskleri ve ürün güvenliği konusunda adayların yeterliliklerinin ölçülmesi,

* Mesleki yeterliliklerin sektörün teknolojik ve uygulamalı gelişmelerine paralel olarak düzenli şekilde revize edilmesi önerilmektedir.

1. Sınavların uygulama ağırlığının artırılması

2. Sınavlarda sektörün gerçek çalışma koşullarının esas alınması

3. Hijyen, iş sağlığı ve güvenliği ile mesleki etik konulanına daha fazla önem verilmesi

4. Yeterliliklerin teknolojik ve sektörel gelişmelere göre düzenli olarak güncellenmesi,

5. Deneyimli fakat belgesiz çalışanların sistem içerisinde desteklenmesi,

6. Sınav ve belgelendirme maliyetlerinin sektör çalışanlar açısından erişilebilir olması,

7. Belgelendirme kuruluşları arasında uygulama birliğinin sağlanması,

8. Meslek odaları ve sektör temsilcilerinin karar ve güncelleme süreçlerine daha etkin katılımının sağlanması.

9. Eğitim ve belgelendirme süreçlerinin birbirini tamamlayacak şekilde yapılandırılması.

10. Berberlik ve kuaförlük mesleklerinin kendine özgü çalışma koşullarının MYX

yeterliliklerinde daha güçlü biçimde dikkate alınması, sektör açısından faydalı olacaktır.

–

Elektrik tesisatı ve yüksek gerilim pratik sınavlarında İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) ile ilgili bazı adımlar “kritik adım” olarak belirlenmiştir. Aday sınavın %90’ını mükemmel yapsa bile, örneğin panoya enerji vermeden önce kontrol kalemiyle ölçüm yapmayı veya izole eldiven giymeyi unuttuğu anda sınavdan doğrudan elenir. Bu durum pratik tecrübesi yüksek olan eski ustaların bile sınavda kalmasına neden olmaktadır.

Özellikle teorik test sınavlarında, uzun süredir okul sıralarından uzak kalmış sahadaki ustalar zaman yönetimi sorunu yaşamakta ve sınav stresine bağlı olarak başarısız olabilmektedir.

Sınav ve belge basım bedelleri yüksek tutulmamalı. Devlet teşvikleri sürekli olmalı.

Denetimlerde hangi diplomanın hangi mesleki alt dalı tam karşıladığı konusundaki belirsizlikler, işverenlerin haksız idari para cezalarıyla karşılaşmasına neden olmaktadır.

Uygulamanın en büyük başarısı, özellikle enerji, inşaat ve metal gibi çok tehlikeli sektörlerde iş kazası oranlarını düşürmesidir. Sınavlardaki “İSG kritik adımları” personelde kalıcı bir güvenlik refleksi oluşturmaktadır.

Herhangi bir diploması olmayan ancak mesleğinde uzmanlaşmış “alaylı” ustaların yetkinlikleri yasal bir zeminde standartlara bağlanmış ve uluslararası geçerliliğe kavuşturmuştur.

Belgeli personel çalıştırmak, olası bir iş kazasında işverenleri yasal olarak korumakta ve

“üzerine düşen tüm denetim/eğitim yükümlülüğünü yerine getirdiğini” kanıtlamasını kolaylaştırmaktadır.

Marangozluk ve mobilya imalatı alanında faaliyet gösteren esnaf ve sanatkarlarımızın MYK uygulamalarına erişiminin kolaylaştırılması; belgelendirme, sınav, ücret, belge yenileme ve muafiyet süreçleri hakkında oda ve üyelerin düzenli ve anlaşılır şekilde bilgilendirilmesi önem arz etmektedir. Özellikle küçük ölçekli işletmeler açısından sınav ve belgelendirme süreçlerinin erişilebilir, uygulanabilir ve iş akışını mümkün olduğunca aksatmayacak şekilde yürütülmesi faydalı olacaktır.

Ulusal Meslek Standartları ve Ulusal Yeterlilikler hazırlanırken marangozluk ve mobilya sektöründeki fiili çalışma koşulları, kullanılan makine ve ekipmanlar, geleneksel uygulamalar ile teknolojik gelişmeler birlikte dikkate alınmalıdır.

Standartların sektör temsilcileri ve meslek odalarının görüşleri alınarak periyodik biçimde güncellenmesi; sınav ve değerlendirme kriterlerinin açık, sade ve ölçülebilir olması ve bölgesel sınav imkanlarının artırılması önerilmektedir.

Mesleki Yeterlilik Belgesi zorunluluğu bulunan mesleklerde, hangi iş ve faaliyetlerin belge kapsamına girdiğinin açık ve güncel biçimde duyurulması önemlidir. Marangozluk ve mobilya sektöründe fiilen yapılan iş ile ilgili yeterlilik kapsamının uyumlu olması; belge alma ve yenileme süreçlerinde esnafın iş kaybını azaltacak sınav planlamalarının yapılması ve meslek odalarıyla iş birliği içinde bilgilendirme faaliyetlerinin artırılması yararlı olacaktır.

MYK sisteminin ve taşınmaz ticareti sektöründe mesleki standartların yükseltilmesine yönelik çalışmaların yanında olduğumuzu özellikle bilinmesini isteriz. Getirilen belge zorunluluklarının esnafın çalışma koşulları mevcut mesleki standartların yükseltilmesine yönelik çalışmaların eski şartları dikkate alınarak uygulanmasının, uygulamada birlik, hakkaniyet, öngörülebilirlik sağlanmasının önemli olduğunu düşünüyoruz.

MYK belgelerinin yenilenme tarihlerinin 5 yıldan 10 yıla çıkarılmasını ya da kaldırılmasını.

Kendi üyelerimizde galeri ve emlak sektöründe MYK belge zorunluluğu olduğunda belge yetkilerinin odamıza verilmesi.

Mesleki yeterlilik uygulamalarının mesleki kalite ve hizmet güvenliğinin artırılması açısından faydalı olduğu değerlendirilmektedir. Ancak şoför esnafının halı hazırda sürücü, belgesi, SRC belgesi, psikoteknik belgesi ve ilgili diğer mevzuat kapsamında çeşitli belge ve şartlara tabi olduğu dikkate alınmalıdır Aynı bilgi ve becerilerin farklı belgeler ve sınavlarla tekrar ölçülmesi esnafımıza ilave maliyet ve bürokratik yük getirmektedir. Mevcut belgelerin ve mesleki tecrübenin MYK uygulamasında dikkate alınması gerektiği düşünülmektedir.

Ulusal meslek standartları(UMS) ve ulusal yeterliliklerin (UY) hazırlanması ve güncellenmesi aşamasında sahada fiilen çalışan şoför esnafının ve meslek odalarının görüşlerinin daha etkin şekilde alınması gerekmektedir. Şoförlük mesleğinin şehir, ilçe ve taşıma türüne göre farklı uygulamaları bulunduğundan, standartların belirlenmesinde sektörün gerçek çalışma koşulları dikkate alınmalıdır Mevcut sürücü belgesi, SRC, psikoteknik ve benzeri belgeler ile MYK belgesi arasında mükerrerlik oluşturmamalı; mevcut belgeler mümkün olduğunca MYK uygulamalarında karşılık bulmalıdır. Ayrıca uzun yıllardır mesleğini icra eden şoförlere yönelik kolaylaştırıcı geçiş hükümleri getirilmelidir.

Odamız, mesleki yeterlilik belgesi uygulamasının mesleki kalite ve hizmet güvenliğinin artırılması amacıyla uygulanmasını olumlu değerlendirmektedir. Ancak şoför esnafının halihazırda birçok belge ve sınava tabı olması yeni bir belge zorunluluğunun mükerrerlik ve ilave maliyet oluşturmaması gerekmektedir. Bu kapsamda mevcut sürücü belgesi, SRC, Psikoteknik ve diğer mesleki belgelerin MYK belgelendirme sürecinde dikkate alınması, sınav ve belge ücretlerinin esnaf açısından makul seviyelerde tutulması ve gerekli hallerde destek sağlanması talep edilmektedir. Ayrıca uzun yıllardır mesleğini sürdüren ve gerekli belgelere sahip olan şoförlerin mesleki tecrübelerinin dikkate alınarak belge alma süreçlerinin kolaylaştırılması ve makul bir geçiş süresi tanınması uygun olacaktır.

Mesleki Yeterlilik Belgesi alma süreçlerinde sınav, belgelendirme ve yenileme maliyetlerinin özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler ile çalışanlar açısından belge ücretlerinin makul seviyelerde tutulması.

Ulusal Meslek Standartları ve Ulusal Yeterliliklerin hazırlanması ve güncellenmesi süreçlerinde, ilgili sektör temsilcileri, meslek odaları, işverenlerin görüşlerinin alınması.

Teorik bilginin yanı sıra uygulamalı mesleki becerilerinin değerlendirilmesine ağırlık verilmesi

Mesleki Yeterlilik Belgesi uygulamalarının temel amacı nitelikli iş gücünün oluşturulması amaçlanmakla birlikte, uygulamaların sektörlerin gerçek ihtiyaçları doğrultusunda, işletmeler ile çalışanlar açısından gereksiz mali ve idari yük oluşturmayacak şekilde yürütülmesi.

Sektörümüzde faaliyet gösteren Odamız üyesi servis aracı sürücülerinin birçoğuna Avrupa Birliği

Fonu’ndan kaynak sağlanarak sadece kart ücreti mukabilinde belge edindirilmiştir. Yine aynı şekilde belge süresi biten üyelerimizin yenileme işlemlerinin Bila bedel gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

–

Sektörümüzde faaliyet gösteren servis aracı sürücülerinin Mesleki Yeterlilik Belgesi zorunluluğu

bulunmamaktadır.

Şans oyunları bayiliği özel mevzuata ve lisans kurumların teknik eğilimlerine  tabi bir meslek koludur. Sektördeki esnafımızın dijital sistemler ve terminal kullanımı konusunda dönemsel bilgilendirme eğitimleriyle desteklenmesi esnaf adaptasyonu açısından yararlı olacaktır.

Sektörümüze özgü meslek standartlarının belirlenmesine odamızın aktif görüşünün alınması, sahada birebir faaliyet gösteren bayilerimizin pratik çalışma koşullarının standartlara yansıtılması açısından oldukça önemlidir.

Gelecekte şans oyunları bayiliği belge zorunluluğu öngörülmesi halinde mevcut esnafımızın mağdur olmaması adına belgelendirme süreçlerinin odamız iş birliği ile kolaylaştırılmış ve uygun maliyetli şekilde yürütülmesi gerekmektedir.

Mesleki Yeterlilik Kurumu mesleki anlamda bir eğitim kurumu değildir. Yeterliliğin belirlenmesi için hem eğitim yeterliliğine haiz hem de Mesleki Standardın gerektirdiği şartlarda eğitim verme ve onların sınav becerilerini ortaya koyma ve sonuçlandırma yetisine sahip, gerekli donanım ve personeli mevcut eğitim kurumlarını seçip akredite etmekten ve de akredite edilen kurumların faaliyetlerini kontrol ve murakebe etmekten ibarettir.

MYK tarafından verilen belgeler Esnaf ve Sanatkârlar bakımından İş Hayatında ve Belediyelerde İşyeri açılışlarında kullanılabilir ya da kabul değildir. Esnaf ve Sanatkârın meslek hayatında ve işyeri açılışlarında ihtiyaç duyduğu belgeler Milli Eğitim Bakanlığı Mesleki Eğitim Merkezlerince düzenlenen Çıraklık, Kalfalık, Ustalık ve Usta Öğreticilik belgeleridir.

MYK’ca düzenlenen Seviye 4 ve Seviye 5 Belgeler ise sadece 3308 sayılı Kanunun 36.Maddesine göre yapılacak denklik sınavlarına girebilme olanağı sağlayan belgelerdir.

Ulusal Meslek Standartlarının ve Ulusal Yeterliliklerin hazırlanması sırasında

Mesleklerin ve Mesleğin icracısı olan meslektaşlarımızın yeterliliklerinin belirlenmesinde İcracı nihai kurumlar olan Esnaf ve Sanatkârlar Odalarının bir temsilcisinin mutlak zaruret bulunmaktadır. Esnaf ve Sanatkârlar Odalarının temsil edilmediği bizatihi görüşünün alınmadığı Ulusal Meslek Standardı(UMS) ve Ulusal Yeterlilik (UY) Belgesi uygulamada gerekli ihtiyaca hiçbir zaman cevap veremeyecektir. Bu durum ham Kendi nam ve hesabına çalışan Esnaf ve Sanatkârlar bakımından ve hem de imalat yapan Sanayici ve İş insanları için böyledir.

Mesleki Yeterlilik Belgesi Zorunluluğu Getiren Mesleklerin belirlenmesinde ve bu mesleklerin belgelendirilmelerinde uygulanan yöntem ve kullanılan NACE kodları bakımından Ankara Terziler ve Konfeksiyoncular Odasının faaliyet alanında bulunan 17 meslek dalı için zorluklar ve sıkıntılar bulunmaktadır.

Milli Eğitim Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Mesleki Yeterlilik Kurumu ve Mesleki Eğitim Merkezlerinin temsilcilerinden oluşan bir kurul tarafından bu hususların değerlendirilmesinde zaruret bulunmaktadır.

Mesleki Yeterlilik Belgesi zorunluluğuna rağmen, belgesiz ve kaçak olarak emlak faaliyet sürdüren kişilerin sektöre ve tüketiciye verdiği zararlar devam etmektedir. Ticaret Bakanlığı ve MYK iş birliğiyle saha denetimlerinin sıkılaştırılması şarttır. İlan portallarının (Sahibinden. Emlakjet vb.) MYK ve Taşınmaz Ticareti Bilgi Sistemi (TTBS) ile tam ve hatasız entegrasyonu sağlanarak, belgesi olmayan kişilerin ilan girişi yapması tamamen engellenmelidir.

Sınav ve standartlar Web-Tapu ve Elektronik Jan Doğrulama Sistemi (EIDS). E- Kira Sözleşmesi vb. gibi dijital pazarlamaya uygun güncellenmelidir.

Teorik sorular azaltılmalı, saha içi pratik uygulamalara ağırlık verilmelidir. Standartlar belirlenirken sektör temsilcilerinin görüşleri alınmalıdır.

-Zorunluluk sektörel kaliteyi ve tüketici güvenini artırmıştır.

-Yeni girişimci esnaf için sınav ve belge ücretlerine devlet desteği sağlanmalıdır.

Ayakkabı ve çanta sektöründe mesleki yeterlilik sistemi nitelikli iş gücünün yetiştirilmesi açısından önem taşımaktadır. Ancak uygulamaların küçük esnafın faaliyetlerini zorlaştırmayacak, kolay ulaşılabilir ve ekonomik şartlarda yürütülmesi gerekmektedir. Meslek odalarının süreçte daha etkin görev alması sağlanmalıdır.

Ulusal Meslek Standartları hazırlanırken sektör temsilcileri ve meslek odalarının görüşleri alınmalıdır.

Belgelendirme ve sınav ücretleri küçük esnaf için düşürülmeli veya desteklenmelidir.

Sınavlar sektörün gerçek çalışma koşullarına uygun, uygulamalı olarak yapılmalıdır.

Mesleki yeterlilik belgesi zorunluluğu uygulanırken uzun yıllardır mesleğini icra eden usta esnafların tecrübesi dikkate alınmalı ve geçiş sürecinde kolaylaştırıcı düzenlemeler yapılmalıdır. Denetimlerde kayıtlı esnaf korunmalı, kayıt dışı çalışanlara yönelik denetimler artırılmalıdır.

Mesleki Yeterlilik Kurumu tarafından yürütülen Ulusal Meslek Standardı, Ulusal Yeterlilik, sınav ve belgelendirme çalışmalarının; mesleklerin nitelikli kişiler tarafından icra edilmesi, iş sağlığı ve güvenliğinin geliştirilmesi, hizmet kalitesinin artırılması ve mesleklerin belirli standartlara kavuşturulması bakımından önemli olduğu değerlendirilmektedir.

Odamızın faaliyet alanında bulunan Motosikletli Kurye (Seviye 3)-19UY0390-3 Ulusal Yeterliliği, kurye mesleğinin standartlarının belirlenmesi ve mesleki yeterliliğin ölçülmesi bakımından önemli bir kazanımdır.

Motosikletli kuryelik; yoğun şehir trafiği, değişken hava koşulları, zaman baskısı, yol ve trafik riskleri altında icra edilen, yüksek dikkat ve sürüş becerisi gerektiren bir meslektir. Bu nedenle yeterlilik ve sınav uygulamalarında güvenli sürüş, risk algılama, defansif sürüş, koruyucu ekipman kullanımı, yük ve gönderi güvenliği, trafik içerisinde risk yönetimi, acil durumlarda doğru davranış ile iş sağlığı ve güvenliği konularının uygulamalı olarak güçlü biçimde ele alınması önerilmektedir.

Odamız, mesleki yeterlilik ve belgelendirme sistemine verdiği önem doğrultusunda kendi bünyesinde AKO Eğitim Belgelendirme İktisadi İşletmesini kurmuştur. İşletmemiz, MYK tarafından yetkilendirilmiş ve TÜRKAK tarafından akredite edilmiş belgelendirme kuruluşu olarak; başta Motosikletli Kurye mesleği olmak üzere toplam 7 ayrı meslekte sınav ve belgelendirme faaliyetleri yürütmektedir. Bu tecrübemiz doğrultusunda MYK sisteminin mesleki yeterliliğin ölçülmesi ve belgelendirilmesinde esas alınmasının doğru ve etkili olduğu değerlendirilmektedir. Ulusal yeterliliklerin hazırlanması ve güncellenmesi süreçlerinde ilgili esnaf ve sanatkâr meslek kuruluşlarının, meslek odalarının ve sektör temsilcilerinin görüşlerinin doğrudan alınması ve komisyon çalışmalarına etkin katılımlarının sağlanması faydalı olacaktır.

Kurye sektöründe e-ticaret ve dijital platformların gelişmesiyle çalışma modelleri önemli ölçüde değişmiştir.

Esnaf kurye modeli, platform üzerinden çalışan kuryeler, aynı gün ve hızlı teslimat uygulamaları ile farklı gönderi türlerinin yaygınlaşması mesleğin görev, sorumluluk ve risklerini de değiştirmiştir. Bu nedenle UMS ve UY’lerin belirli periyotlarla sektör temsilcilerinin katılımıyla güncellenmesi; meslek odalarının hazırlama ve revizyon çalışmalarına etkin şekilde dâhil edilmesi; teorik bilgiden ziyade mesleğin fiilen yapılabilme yeterliliğini ölçen uygulamalı sınavlara ağırlık verilmesi önerilmektedir.

Odamız açısından en önemli sorunlardan biri, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından motosikletli kuryeler için getirilen/getirilmek istenen SRC Kurye eğitim ve belgelendirme uygulamasının, mevcut MYK Motosikletli Kurye (Seviye 3) Mesleki Yeterlilik Belgesi ile aynı mesleğe yönelik ikinci bir eğitim, sınav ve belge yükümlülüğü oluşturmasıdır.

Motosikletli Kurye mesleğinin bilgi, beceri ve yetkinlikleri halihazırda MYK Ulusal Yeterliliği kapsamında teorik ve uygulamalı sınavlarla ölçülmekte ve başarılı adaylar Mesleki Yeterlilik Belgesi ile belgelendirilmektedir.

Bu nedenle aynı mesleğe yönelik ayrıca SRC Kurye belgesi aranması; kurye esnafı ve çalışanlar bakımından mükerrer eğitim, mükerrer sınav, ek maliyet ve zaman kaybı doğurmaktadır.

Odamız, SRC Kurye belgesinin MYK belgesine ilave ikinci bir mesleki yeterlilik belgesi olarak zorunlu tutulmasını uygun görmemekte ve bu mükerrer uygulamanın kaldırılmasını talep etmektedir. Motosikletli Kurye (Seviye 3) MYK Mesleki Yeterlilik Belgesinin mesleğin temel yeterlilik belgesi olarak kabul edilmesi; Ulaştırma ve

Altyapı Bakanlığı ile MYK arasında koordinasyon sağlanarak MYK belgesine sahip kuryelerin SRC Kurye kapsamında ayrıca aynı veya benzer eğitim ve sınavlara tabi tutulmaması, gerekli görülmesi halinde doğrudan muafiyet/tanıma mekanizması oluşturulması önerilmektedir.

Tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde çalışan kişilerin mesleki bilgi, beceri ve yeterliliklerinin belgelendirilmesi; iş kazalarının azaltılması ve nitelikli iş gücünün geliştirilmesi bakımından Mesleki Yeterlilik Belgesi uygulaması önemlidir. Motosikletli kuryelik, trafik içerisinde motosiklet üzerinde icra edilmesi nedeniyle ciddi iş sağlığı ve güvenliği riskleri barındırmaktadır. Mesleğin yeterlilik kriterlerinin uygulamalı şekilde ölçülmesi ve mesleği icra eden kişilerin belirli bir mesleki standarda sahip olması Odamızca desteklenmektedir.

Motosikletli Kurye (Seviye 3) Ulusal Yeterliliğinin; mesleğe özgü bilgi, beceri, iş sağlığı ve güvenliği ile uygulama yeterliliklerini ölçen mevcut ulusal sistem olması nedeniyle kurye mesleği bakımından SRC Kurye uygulamasına kıyasla mesleki yeterliliği ölçmeye daha uygun ve yerleşik bir sistem olduğu değerlendirilmektedir.

Bu nedenle kurye mesleğinde yeni ve mükerrer belge sistemleri oluşturmak yerine mevcut MYK sisteminin güçlendirilmesi; MYK belgesinin kamu kurumları tarafından tanınması ve esas alınması; farklı kurumlarca aynı meslek için tekrar eğitim, sınav ve belge zorunluluğu getirilmemesi gerekmektedir.

Odamızca “bir meslek-bir temel mesleki yeterlilik-kurumlar arası karşılıklı tanıma” yaklaşımının benimsenmesi önerilmektedir. MYK tarafından ölçülerek belgelendirilmiş bilgi, beceri ve yetkinliklerin başka bir kamu kurumu tarafından tekrar ölçülmesi yerine kurumlar arası tanıma ve muafiyet sisteminin kurulması hem kamu kaynaklarının etkin kullanımı hem de kurye esnafının mali ve idari yükünün azaltılması açısından uygun olacaktır.

Odamız bünyesinde kurulan AKO Eğitim Belgelendirme İktisadi İşletmesinin MYK yetkisi ve TÜRKAK akreditasyonu kapsamında başta kurye mesleği olmak üzere 7 ayrı meslekte yürüttüğü sınav ve belgelendirme faaliyetlerinden edinilen saha tecrübesi de MYK sisteminin korunması, yaygınlaştırılması ve diğer kurumlarca tanınmasının önemini ortaya koymaktadır.